Zmiany skórne u psa lub kota nie zawsze są wynikiem alergii czy zakażenia bakteryjnego. Jedną z możliwych przyczyn są grzyby, w tym dermatofity zakażające skórę i włosy. Badanie mikologiczne pozwala lekarzowi weterynarii sprawdzić, czy grzyby mogą odpowiadać za obserwowane objawy i odpowiednio zaplanować dalsze postępowanie.
Czym jest badanie mikologiczne?
Badanie mikologiczne to element diagnostyki zakażeń wywoływanych przez grzyby. W weterynarii wykorzystuje się je przede wszystkim przy podejrzeniu chorób skóry i sierści, szczególnie dermatofitozy, potocznie nazywanej grzybicą skóry.
Dermatofity to grzyby mające zdolność zakażania struktur zawierających keratynę, czyli przede wszystkim naskórka, włosów i pazurów lub pazurów właściwych dla danego gatunku zwierzęcia. Jednym z często rozpoznawanych dermatofitów u kotów i psów jest Microsporum canis.
Określenie „badanie mikologiczne” nie zawsze oznacza jeden konkretny test. W zależności od wyglądu zmian oraz podejrzeń lekarza diagnostyka może obejmować między innymi:
bezpośrednie badanie włosów lub łusek pod mikroskopem,
posiew mikologiczny, czyli próbę wyhodowania grzyba z pobranego materiału,
ocenę zmian przy użyciu lampy Wooda,
badanie PCR w kierunku wybranych dermatofitów,
cytologię skóry lub przewodu słuchowego, szczególnie przy podejrzeniu nadmiernego namnażania drożdżaków.
Nie istnieje jedno badanie odpowiednie dla każdej zmiany skórnej. Lekarz weterynarii dobiera metodę na podstawie badania klinicznego, wyglądu skóry, lokalizacji zmian i historii choroby zwierzęcia.
Kiedy wykonuje się badanie mikologiczne u psa lub kota?
Jak wygląda badanie mikologiczne?
Jak pobiera się materiał do badania?
Jak przygotować zwierzę do badania?
Czy grzybica może być zakaźna dla innych zwierząt i ludzi?
Jaka forma pomocy będzie skuteczna
W Klinice
Wizyta domowa
Konsultacja online
Najczęstsze pytania
Twój pupil w najlepszych rękach
Wiemy jak połączyć wiedzę i umiejętności oraz przyjąć właściwą postawę wobec pupila, aby ten zyskał zaufanie.
Badanie na grzybicę u psa i kota – dlaczego właściwe rozpoznanie ma znaczenie?
Zmiany skórne u zwierząt mogą mieć podobny wygląd mimo zupełnie różnych przyczyn. Wyłysienie, łuszczenie skóry czy pogorszenie jakości sierści może towarzyszyć zakażeniom grzybiczym, ale również chorobom pasożytniczym, bakteryjnym, alergicznym oraz innym problemom dermatologicznym. Z tego powodu rozpoznania nie powinno się opierać wyłącznie na wyglądzie zmiany.
Badanie mikologiczne jest jednym z narzędzi wykorzystywanych w diagnostyce dermatologicznej psów i kotów. W zależności od sytuacji lekarz może wykonać ocenę mikroskopową materiału, zlecić posiew dermatofitów lub wykorzystać dodatkowe metody diagnostyczne. Dobór badań zależy od objawów i historii choroby zwierzęcia.
Potwierdzenie przyczyny zmian jest szczególnie istotne przy podejrzeniu dermatofitozy, ponieważ choroba może przenosić się pomiędzy zwierzętami, a niektóre dermatofity mogą także zakażać ludzi. Właściwa diagnostyka pozwala zaplanować postępowanie dotyczące nie tylko samego pacjenta, ale w razie potrzeby również zwierząt mających z nim kontakt i jego otoczenia.
W przypadku utrzymujących się zmian skórnych warto skonsultować zwierzę z lekarzem weterynarii zamiast rozpoczynać leczenie przeciwgrzybicze na własną rękę. Dobór dalszego postępowania powinien wynikać z badania klinicznego oraz wyników odpowiednio dobranej diagnostyki.
4.9
316 opinie
j. k
maj 2026
Jesteśmy bardzo zadowoleni z konsultacji online, rozmowa b.merytoryczna, rady na pewno zastosujemy. Polecamy.
Bartosz L
maj 2026
Czika dziękuje Pani Zuzannie Golon za uratowanie oczka i wyleczenie wrzodu oka ❤️
Mon K
maj 2026
Po kilku miesiącach korzystania z usług Pupilmedu mogę napisać z pełnym przekonaniem, że Ragnar otrzymuje tu najlepszą pomoc.
Ka_ Ja
maj 2026
Z całego serca polecam panią Magdalenę Kusek - kocią behawiorystkę. Z pełnym zaangażowaniem, cierpliwością i empatią oferowała swoją pomoc.
Kasia Iwanicka
maj 2026
Polecam z całego serca! Pod opieką kliniki są zarówno pies jak i kot i jesteśmy bardzo zadowoleni z opieki ❤️
mała Mo
maj 2026
Bardzo mila Pani doktor - Jerry nie strsiwal sie pobueraniem krwi. Bardzo przytulne wnetrze kliniki
Aldona Racławska
maj 2026
Super pomysł z oddzielną poczekalnią dla kotów i psów. Bardzo przyjazny, spokojny personel.
Adriana Kuska
maj 2026
Polecam. Pierwsza wizyta behawiorystyczna. Konkretnie i rzeczowo.
Mariuszek46
maj 2026
Wspaniali profesjonaliści, przemiła atmosfera. Moja sunia zaopiekowana "od góry do dołu". Polecam z całego serca.
Maria Cherkas
maj 2026
Chciałabym podziękować doktor Paulina Herdzik za pomoc naszemu kotu Federico. On już całkowicie wyzdrowiał i energicznie biega po mieszkaniu.
Pawel
maj 2026
Byłem z kotem na rhinoskopii i wszystko przebiegło znakomicie. Bardzo odpowiedzialne, profesjonalne i uważne lekarki.
Magdalena Tomala
grudzień 2025
Polecam Pana Jarosława, podczas rozmowy która trwała ok. 30 min otrzymałam sporo wskazówek i porad do zastosowania, pojawiła się u mnie nadzieja więc od razu…
Bernadeta Jerzak
październik 2025
Jestem zachwycona poradą i współpracą z kocim behawiorystą. Wdrożyliśmy wszystko i rezultaty przyszły szybko. Polecam pupilmed bo są tu genialni specjaliści.
Magdalena Chmielewska
grudzień 2025
Szybki termin na wizytę online przez wideo i bardzo miły behawiorysta, który dał mi bardzo cenne wskazówki w zaledwie 25 minut. Na pewno jeszcze skorzystam z usługi :)
Renata domagała
październik 2025
Wizyta 23 09 o 18.30 .Bardzo miła i pomocna we wszystkim pani doktor. Bardzo dziękuję . Morus został w szpitalu w Sforze . To bardzo ciężkie zapalenie płuc , nie wiadomo czy z tego wyjdzie ,ale dzięki pani doktor ma chociaż cień szansy.
Katarzyna Słonina
listopad 2025
Jestem po pierwszej konsultacji u Pana Szymona. Bardzo profesjonalne podejście , wyczerpujące odpowiedzi na pytania i cenne wskazówki. Mam nadzieję , że dzięki nim uda się rozwiązać problem. Polecam serdecznie !
Rose
grudzień 2025
Bardzo przyjemna wizyta behawiorystyczna online, mnóstwo terminów o różnych godzinach, cenne wskazówki, zdecydowanie jestem zadowolona i polecam!
Emilia Osmólska
sierpień 2025
Polecam! Pani Magdalena to świetna specjalistka, z ogromną cierpliwością, zarówno do krnąbrnej kotki, jak i do ciekawskich opiekunek. Wyczerpująca odpowiedziała na pytania, zleciła badania profilaktyczne oraz dała praktyczne wskazówki.
Violetta Rakoca
listopad 2025
Rozmowa przebiegła w bardzo miłej atmosferze. Pan okazał się bardzo kompetentny. Otrzymałam cenne wskazówki, które będę wdrażać moje i kocie życie.
Dominika Wiszowata
lipiec 2025
Miałam konsultacje online z Panią Krystyną, to była bardzo przyjemna rozmowa, bardzo mi pomogła i podpowiedziała jak mogę sobie poradzić z problemami mojego…
Agata Reszelewska
czerwiec 2025
Miałam rozmowę behawioralna przeprowadzona przez Panią Joannę Spyrę, rozmowa była delikatna, ale bardzo pomocna, jak na pierwsze spotkanie video, dostałam dużo…
Ola Dyszewska
styczeń 2026
Bardzo serdecznie polecam wizyty domowe Pupilmed! Moja mała kotka została zaszczepiona, pobrano jej krew, obcięto paznokcie, zrobiono przegląd uszu..... Został…
Łukasz Zieliński
listopad 2025
Dajemy 5+. Rzetelnie profesjonalne podejście do każdej sprawy,zostaliśmy wysluchani, świetne porady i napewno będziemy wracać z naszymi dziećmi 😍
Дарина Тертичная
kwiecień 2025
Wizyta była profesjonalna. Pani byli przemiłe , z kotem cudownie poradzili, wszystko zrobili szybko. Kotek po zabiegu już miło sobie leży zadowolony…
Natalia Łyko-Chen
czerwiec 2025
Fantastyczne rozwiązanie dla zwierzaków stresujących się wizytami u weta. Moja kotka jest klasycznym strachajlem i chciałam oszczędzić jej dodatkowe stresu…
Sylwia Niewińska
sierpień 2025
Wystarczyło 25 minut, aby omówić wszystkie problemy dotyczące naszego psa Luny z lękiem separacyjnym, po zastosowaniu wytycznych, rad i wskazówek, które systematycznie wprowadzamy w życie widać poprawę :) dziękujemy za fachową pomoc :)
Weronika Czygrinow
marzec 2025
Miałam możliwość skorzystania z konsultacji online ze specjalistą. Konsultacja odbyła się bez zastrzeżeń. Na wizytę online umówiłam się jeszcze w tym…
magda sriczak
maj 2025
Ja akurat skorzystałam z porady dietetycznej. Pies jest alergikiem i to nie jedyna przypadłość. Bardzo profesjonalne podejście ze strony lekarza, odpowiedział…
aneta cha
kwiecień 2025
Konsultacja online: przeanalizowano wyniki badania krwi, przeprowadzono kompleksowy wywiad odnośnie stanu zwierzaka, zweryfikowano dotychczasowe leczenie,…
Joanna Watkowska
czerwiec 2025
Właśnie wczoraj skorzystałam z jakże specjalistycznej pomocy- konsultacji z Panią behawiorystką -Panią Joanną. A teraz kilka słów o mnie i mojej historii.…
Martyna Grybek
styczeń 2026
Z całego serducha polecamy domową wizytę weterynarza, szczególnie jeśli psie i kocie dzieci stresują się wyjściem do weterynarza. Cała wizyta przebiegła w…
Ania Dziubata
kwiecień 2025
Bardzo polecam konsultacje! Pani była bardzo miła, wszystko nam wyjaśniła w przystępny sposob i wytłumaczyła mechanizmy zachowania kotów. Dowiedzielismy się wielu rzeczy o których nie mieliśmy wcześniej pojecia. Będziemy sie stosowali razem z naszą kotką!
Joanna Jarocka
styczeń 2026
polecam mobilnego weterynarza! bardzo sprawnie i miło udało się zbadać krew w domu, dzięki czemu nie musieliśmy stresować Figi, która nie lubi wizyt u weta❤️ na pewno jeszcze skorzystamy!
Wiktoria
styczeń 2026
Miałam możliwość skorzystania na samym początku z 2 konsultacji online ze specjalistami. Muszę powiedzieć, że byli to naprawdę świetni specjaliści.
Nesesita Maz
grudzień 2025
Polecam dobre rozwiązanie jak ma się problem ze zwierzakami.
anna bykowska
maj 2025
Konsultacja online: jestem bardzo zadowolona z konsultacji,uzyskałam wyczerpujące odpowiedzi na moje pytania i poradę,jakie kroki podjąć dalej,żeby zdiagnozować…
Kinga Michnowska
grudzień 2025
Bardzo polecam usługę konsultacji weterynaryjnej. Dostałam bardzo klarowne porady na temat co dolega mojej psince i jakie trzeba podjąć następne kroki. Na pewno skorzystam z usług ponownie w przyszłości.
Agata Polikowska
październik 2025
Bardzo owocna rozmowa z behawiorystką, dużo wskazówek i wytłumaczyła o co chodzi.
Martyna Lech
grudzień 2025
Święto, późna godzina i sytuacja awaryjna, świetny szybki kontakt i konkretna porada dziękuję
Michał Wojewoda
październik 2025
Polecam bardzo. Super fajna i wygodna opcja jak nie masz jak wyrwać się do weta a chcesz się dowiedzieć co może być z twoim psem
Katarzyna Borowska
lipiec 2025
Bardzo polecam. Potrzebowałam pilnie konsultacji i w ciągu 20 minut było wszystko załatwione i już miałam rozmowę z przemiłą Panią. Dziękuję jeszcze raz!
Małgorzata Robak
październik 2025
Bardzo pomocna konsultacjach, byliśmy z mężem w nie wiedzy pań doktor bardzo dokładnie nam wszytko wytłumaczył i teraz eiemy na co zwrócić szczególną uwagę u naszego pupila.Polecam w 10000%
Vic Tory
październik 2025
Konsultacja odbyła się w bardzo przyjaznej atmosferze. Poruszone problemy zostały dogłębnie omówione i dostałam przydatne porady. Polecam
Duchu
styczeń 2026
Bardzo dziękujemy za podpowiedzi i rady co do naszych psich towarzyszy. Pani Klaudia podpowiedziała nam dużo przydatnych wskazówek co do zachowań naszych piesków :) Luka i Nutka dziękują :D
Sylwia Gaździk
październik 2025
Polecam z calego serca. Pani z ktora sie konsultowalam bardzo mi pomogla, miala duza wiedze i doswiadczenie i zostawila mnie ze stosem wspanialych wskazówek i dobrych rad. :)
Bartek Sobota
październik 2025
Super usługa, szukaliśmy na szybko kogoś kto mógłby nas odwiedzić i zbadać Batona, naszego psa i na szczęście znaleźliśmy Pupilmed, pełna profeska
Magdalena Zając
październik 2025
Odbyliśmy wizytę online, pani weterynarz była bardzo pomocna i przekazała wiele istotnych informacji, jestem bardzo zadowolona z jakości i przekazanej wiedzy , bardzo polecam
Katarzyna Dworak
styczeń 2026
Super platforma, Pani z którą miałam spotkanie online bardzo miła i profesjonalna. Wygodnie, nie trzeba wychodzić z domu, szybko dostępne terminy.
Barbara Waloszek
październik 2025
Bardzo dziękuję za wszelką pomoc. Pani doktor za wyczerpującą odpowiedź na moje pytania. Panu z obsługi za pomoc w połączeniu.…
Ewelina Burkacka
czerwiec 2025
Polecam z calego serca. Pani doktor Karolina Kaczmarczyk bardzo sympatyczna, z duza dawka empatii i delikatnosci, fachowo zajela sie moim 60kg niedzwiadkiem.
Dariusz Mostowski
czerwiec 2025
Dziękuję bardzo miłej młodej Pani za poradę w sprawie źle wyrwanego kleszcza, super podejście
Lukas Fien
listopad 2025
Profesjonalne podejście i cenne informacje
Rafał Skrzyniarz
sierpień 2025
Profesjonalne i merytoryczne porady, polecam
Anna Wojciechowska
czerwiec 2025
Dziękuję za dzisiejszą konsultację. Pani Joanna dała mi dużo rad jak rozwiązać problem załatwiania się poza kuwetą mojego kotka. Profesjonalnie i z…
Weronika xxx
styczeń 2026
Szybka i konkretna weterynaryjna pomoc zdalna. Lekarka dobrze wytłumaczyła zasady pielęgnacji i doradziła jak postępować.
Magdalena Podbioł
styczeń 2026
Rzeczowe i profesjonalne podejście do tematu Pani Behawiorystki. Krótka rozmowa, wiele cennych wskazówek. Polecam z pieskiem
Wiktoria Sito
luty 2025
Wizyta na czas, temat wyczerpany, dużo cennych rad które mamy nadzieję pomogą nam pracować z psiakiem :)
Sylwia Harasimowicz
styczeń 2026
Z całego serca polecam i również doradzam konsultacje z klinika online. Pełen profesjonalizm i wsparcie. Dziękuje.
Paula Sierpień
styczeń 2026
Bardzo profesjonalnie i sprawnie. Lekarze z dużymi kompetencjami.
Polcem
październik 2025
Bardzo profesjonalna i zyczliwa pomoc. Polecam
Pawel Staszak
listopad 2025
Bardzo profesjonalna i zyczliwa pomoc. Polecam
Julia Rydzewska
październik 2025
Profesjonalna pomoc, zaczynam działać już dzisiaj i mam nadzieję, że uda się wspólnymi siłami rozwiązać problem pupila.
Martyna Szaszewska
styczeń 2026
bardzo polecam! można szybko uzyskać pomoc bez wychodzenia z domu i stresowania pieska
Badanie na grzybicę może być zalecane wtedy, gdy wygląd zmian skórnych lub przebieg choroby wskazuje na możliwość zakażenia grzybiczego.
Szczególnej uwagi wymagają zmiany, które:
utrzymują się mimo wcześniejszego postępowania,
stopniowo się powiększają,
pojawiają się w kolejnych miejscach,
występują jednocześnie u kilku zwierząt,
pojawiły się po kontakcie z innym zwierzęciem,
występują u młodego, starszego lub osłabionego zwierzęcia,
pojawiły się po pobycie w hodowli, schronisku, hotelu dla zwierząt lub innym miejscu, w którym przebywa wiele zwierząt.
Badanie mikologiczne może być także elementem szerszej diagnostyki dermatologicznej. Objawy grzybicy mogą przypominać między innymi alergię, choroby pasożytnicze, zakażenia bakteryjne czy niektóre zaburzenia hormonalne. Sam wygląd skóry nie zawsze wystarcza więc do postawienia rozpoznania.
Diagnostyka zależy od rodzaju zmian i podejrzewanego drobnoustroju. Lekarz może zastosować jedną metodę lub połączyć kilka badań.
Badanie włosów i łusek pod mikroskopem
Pobrany ze zmiany materiał może zostać oceniony pod mikroskopem. Lekarz poszukuje charakterystycznych zmian włosów oraz struktur mogących wskazywać na obecność grzybów.
Zaletą tej metody jest możliwość uzyskania informacji jeszcze podczas diagnostyki w gabinecie. Wynik należy jednak oceniać w połączeniu z innymi danymi, ponieważ niewykrycie grzyba w pojedynczej próbce nie zawsze pozwala całkowicie wykluczyć zakażenie.
Posiew mikologiczny
Posiew grzybiczy polega na umieszczeniu pobranego materiału na odpowiednim podłożu, które umożliwia wzrost grzybów.
Materiałem mogą być między innymi:
włosy,
łuski naskórka,
fragmenty strupów,
materiał pobrany z powierzchni zmienionej skóry.
Jeżeli dojdzie do wzrostu grzyba, ocenia się wygląd kolonii, a w razie potrzeby również jej cechy mikroskopowe. Dzięki temu można potwierdzić obecność dermatofitów i w wielu przypadkach określić ich rodzaj lub gatunek.
Na wynik posiewu trzeba poczekać. Dermatofity rosną wolniej niż bakterie, dlatego pełna ocena hodowli zwykle wymaga kilkunastu dni, a w niektórych sytuacjach dłuższego czasu.
Lampa Wooda
Lampa Wooda emituje promieniowanie ultrafioletowe i może być wykorzystywana jako jedno z badań pomocniczych przy podejrzeniu dermatofitozy.
Niektóre włosy zakażone określonymi szczepami Microsporum canis mogą wykazywać charakterystyczną fluorescencję. Pozwala to między innymi wybrać odpowiednie włosy do dalszego badania.
Badanie lampą Wooda nie powinno być jednak traktowane jako samodzielny sposób potwierdzenia lub wykluczenia każdej grzybicy. Brak fluorescencji nie oznacza automatycznie, że zwierzę nie ma dermatofitozy.
PCR w diagnostyce dermatofitów
W określonych przypadkach lekarz może zdecydować o wykonaniu badania PCR, które wykrywa materiał genetyczny grzyba.
Metoda może być pomocna w diagnostyce, ale jej wyniki również wymagają interpretacji. PCR może wykrywać materiał genetyczny grzybów także wtedy, gdy znajdujące się w próbce organizmy nie są już żywe. Wynik powinien być więc zestawiony z obrazem klinicznym i innymi badaniami.
Sposób pobrania próbki zależy od lokalizacji i rodzaju zmian.
Przy podejrzeniu dermatofitozy materiał pobiera się przede wszystkim z obszarów zmienionych chorobowo. Mogą to być włosy z okolicy zmiany, łuski naskórka czy strupy.
W niektórych przypadkach stosuje się również metodę polegającą na pobraniu materiału przy pomocy sterylnego narzędzia przypominającego szczoteczkę. Umożliwia to zebranie włosów i materiału znajdującego się na ich powierzchni.
Pobranie próbki jest zwykle mało obciążające dla pacjenta i najczęściej nie wymaga znieczulenia. Przy nietypowych, głębokich lub guzkowych zmianach lekarz może jednak zalecić inne badania, na przykład biopsję skóry.
W większości przypadków nie jest potrzebne specjalne przygotowanie takie jak pozostawanie na czczo.
Znaczenie może mieć natomiast to, co było wcześniej stosowane na skórę. Preparaty przeciwgrzybicze, lecznicze szampony, środki odkażające czy intensywne mycie zmiany mogą wpływać na możliwość pobrania odpowiedniego materiału.
Dlatego przed wizytą warto przekazać lekarzowi informacje o:
stosowanych obecnie i wcześniej lekach,
szamponach i preparatach nakładanych na skórę,
początku i rozwoju zmian,
kontakcie z innymi zwierzętami,
występowaniu podobnych zmian u pozostałych zwierząt w domu,
ewentualnych zmianach skórnych u domowników.
Nie należy na własną rękę odstawiać wcześniej zaleconych leków tylko po to, aby wykonać badanie. O tym, czy konieczna jest przerwa w stosowaniu danego preparatu, powinien zdecydować lekarz weterynarii.
Tak. Dermatofitozy mogą być zakaźne.
Do przenoszenia zarodników może dochodzić przez bezpośredni kontakt ze zwierzęciem, ale również przez skażone przedmioty i otoczenie, na przykład:
legowiska,
koce,
szczotki,
transportery,
powierzchnie, na których przebywa zwierzę.
Nie oznacza to, że każdy kontakt z chorym zwierzęciem zakończy się zakażeniem. Ryzyko może zależeć między innymi od gatunku grzyba, intensywności ekspozycji oraz indywidualnej podatności.
Jeżeli u zwierzęcia potwierdzono dermatofitozę, lekarz może przekazać zalecenia dotyczące higieny i postępowania w środowisku domowym. W przypadku pojawienia się zmian skórnych u człowieka należy skontaktować się z lekarzem medycyny.
Samo pobranie materiału trwa zwykle krótko. Jeśli wykonywany jest posiew mikologiczny, na pełny wynik trzeba zazwyczaj poczekać kilkanaście dni, ponieważ grzyby potrzebują czasu na wzrost.
Najczęściej pobiera się włosy, łuski naskórka, strupy lub materiał z powierzchni zmienionej skóry. Sposób pobrania zależy od lokalizacji i wyglądu zmian.
Pobieranie włosów i materiału z powierzchni skóry jest zwykle mało obciążające i najczęściej nie wymaga znieczulenia. Przy nietypowych zmianach mogą być potrzebne bardziej zaawansowane badania.
Nie zawsze. Wynik zależy między innymi od jakości pobranej próbki, miejsca pobrania materiału i wcześniejszego leczenia. Jeśli podejrzenie grzybicy pozostaje wysokie, lekarz może zalecić dodatkowe badania.
Lampa Wooda jest badaniem pomocniczym. Może uwidocznić fluorescencję części włosów zakażonych określonymi dermatofitami, ale sam wynik badania lampą nie wystarcza do potwierdzenia lub wykluczenia każdej dermatofitozy.
Tak, niektóre dermatofity zakażające psy i koty mogą również powodować zmiany skórne u ludzi. Po potwierdzeniu zakażenia warto przestrzegać zaleceń dotyczących higieny i środowiska.
Przed pobraniem próbki lepiej skonsultować to z lecznicą. Mycie skóry i stosowanie niektórych preparatów może wpływać na materiał przeznaczony do diagnostyki.
Nie. Świąd może występować, ale u części zwierząt jest niewielki lub nie pojawia się wcale. Dermatofitozy nie można więc wykluczyć tylko dlatego, że pies lub kot się nie drapie.