Kiedy zaczerwienione oko to coś więcej niż „podrażnienie”?
Zapalenie spojówek jest jedną z najczęstszych chorób okulistycznych występujących w praktyce małych zwierząt, charakteryzującą się zaczerwienieniem spojówek oraz wydzieliną z oka.
Zrozumienie patogenezy zapalenia spojówek wymaga krótkiego omówienia anatomii i funkcji spojówki. Spojówka jest błoną śluzową pokrywającą wewnętrzną powierzchnię powiek oraz część twardówkową gałki ocznej. Na brzegu powiek przechodzi w skórę, natomiast na części gałkowej łączy się z rąbkiem rogówki.
Najczęściej izolowane drobnoustroje z worka spojówkowego, które mogą powodować tego typu objawy kliniczne, są bakterie z rodzaju Staphylococcus spp, naturalnie występujące na powierzchni skóry psów. Bakterie te mogą wywoływać również infekcje w innych miejscach organizmu np. skóry lub przewodu słuchowego zewnętrznego.
Zapalenie spojówek jest niemal zawsze schorzeniem wtórnym. Najczęstsza postacią u psów jest bakteryjne zapalenie spojówek, rozwijające się wtedy, gdy dochodzi do zaburzenia prawidłowej homeostazy oka wskutek działania czynników predysponujących, co umożliwia namnażanie się bakterii. Do najczęstszych czynników predysponujących należy np. niedomykanie powiek, entropion (podwinięcie powieki), a także działanie substancji drażniących, takich jak szampony, czy preparaty przeciwpasożytnicze.
Najważniejszym elementem leczenia jest usunięcie przyczyny pierwotnej. Zastosowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania jest niemal zawsze wskazane. Kortykosteroidy są rzadko wykorzystywane, ponieważ mogą maskować poważne choroby podstawowe, takie jak zapalenie błony naczyniowej oka lub jaskra.
U kotów z zapaleniem spojówek bakterie wykrywane są rzadziej niż u psów, co prawdopodobnie wynika z naturalnej odporności gospodarza na miejscowe zakażenia bakteryjne. Bakterie np. Staphylococcus pp, Streptococcus spa, mogą jednak współistnieć lub występować wtórnie do infekcji wywołanych przez czynniki powodujące tzw "koci katar" (np. Herpeswirus, Mycoplasma, Chlamydia)
Po ciężkim przebiegu u młodych kotów może dojść do powstania zrostów spojówki z rogówką, lub zrostów spojówki samej ze sobą. Częstym powikłanie jest również suche zapalenie rogówki i spojówek.
W ostrym zapaleniu odpowiednie jest leczenie empiryczne antybiotykami miejscowymi. Przewlekły przebieg, nawroty, lub słaba odpowiedź na leczenie sugerują zakażenie wirusowe.
Alergia – częsty, ale trudny do rozpoznania winowajca
Alergiczne zapalenie spojówek u psów nie jest jeszcze dobrze poznane. Objawia się zwykle łagodnym zaczerwienieniem, łzawieniem i umiarkowanym dyskomfortem. Czasem pies ociera pysk lub oczy, ale objawy mogą być subtelne.
Często towarzyszy ono atopii, czyli alergii skórnej – wtedy obserwuje się również zapalenie powiek, świąd i skłonność do samouszkodzeń. W diagnostyce pomocna bywa cytologia spojówki – obecność eozynofilów może sugerować tło alergiczne.
Leczenie zależy od nasilenia objawów: w łagodnych przypadkach nie zawsze jest konieczne, natomiast przy dyskomforcie stosuje się miejscowe sterydy. Inne leki np. leki antyhistaminowe mają ograniczoną skuteczność, a w cięższej atopii stosuje się także leczenie ogólne (np. cyklosporyną).
Gdy spojówka „tworzy grudki”
U młodych psów dużych ras może występować tzw. grudkowe zapalenie spojówek. Objawia się ono śluzowo-ropną wydzieliną, zaczerwienieniem i obecnością charakterystycznych grudek na spojówce, szczególnie na trzeciej powiece.
W wielu przypadkach jest to stan łagodny i samoograniczający się. Jeśli jednak powoduje dyskomfort, stosuje się miejscowe sterydy oraz preparaty nawilżające. Inwazyjne metody usuwania grudek nie są obecnie zalecane.
Kiedy układ odpornościowy atakuje oko
W przewlekłych chorobach spojówki, takich jak limfocytarno-plazmocytarne zapalenie trzeciej powieki, dochodzi do nieprawidłowej reakcji immunologicznej. Objawia się to pogrubieniem i depigmentacją trzeciej powieki oraz śluzowo-ropną wydzieliną.
Co ciekawe, mimo widocznych zmian, psy często odczuwają niewielki dyskomfort. Choroba wymaga jednak leczenia długoterminowego – początkowo intensywnego (sterydy), a następnie podtrzymującego (najczęściej cyklosporyną).
Zapalenie spojówek u kotów – kiedy to „koci katar”, a kiedy coś więcej?
Zaczerwienione oko u kota to jeden z najczęstszych powodów wizyty w gabinecie weterynaryjnym. W przeciwieństwie do psów, u kotów zapalenie spojówek bardzo często ma charakter infekcyjny i pierwotny, a nie wtórny. Najważniejszą rolę odgrywają trzy patogeny: herpeswirus kotów (FHV-1), Chlamydia felis oraz kaliciwirus (FCV).
Herpeswirus kotów (FHV-1) – najczęstszy winowajca
Feline herpesvirus-1 (FHV-1) to główna przyczyna ostrego i przewlekłego zapalenia spojówek u kotów.
Jak wygląda zakażenie?
- silne zaczerwienienie spojówek
- wodnista lub śluzowa wydzielina
- częste mrużenie oka i światłowstręt
- w cięższych przypadkach owrzodzenia rogówki
Co ważne:
Herpeswirus ma zdolność latencji – oznacza to, że kot po zakażeniu pozostaje nosicielem do końca życia. Stres, choroba lub spadek odporności mogą wywołać nawroty. To właśnie dlatego zapalenie spojówek u kotów często „wraca”.
Chlamydia felis – przewlekłe, nawracające zapalenie
Chlamydia felis to bakteria wewnątrzkomórkowa, która bardzo często współistnieje z herpeswirusem.
Typowe objawy:
- jednostronne, a potem obustronne zapalenie spojówek
- silne przekrwienie
- obrzęk spojówki (czasem bardzo wyraźny)
- śluzowo-ropna wydzielina
U młodych kotów infekcja może rozprzestrzeniać się w obrębie całej grupy zwierząt, dlatego leczenie często obejmuje wszystkie koty w domu.
Kaliciwirus (FCV) – mniej oczywisty, ale ważny
Feline calicivirus (FCV) jest znany głównie jako przyczyna chorób jamy ustnej i dróg oddechowych, ale może również powodować objawy oczne.
FCV rzadziej daje cięższe zmiany oczne niż FHV-1, często współistnieje w tzw. zespole „kociego kataru”.
„Koci katar” – zespół, nie jedna choroba
Zapalenie spojówek u kotów bardzo często nie ma jednej przyczyny. Najczęściej jest częścią zespołu infekcji górnych dróg oddechowych, określanego potocznie jako „koci katar”.
W jego przebiegu mogą współistnieć: FHV-1 (herpeswirus), Chlamydia felis, FCV (kaliciwirus), oraz wtórne nadkażenia bakteryjne.
Jeśli zauważysz u swojego pupila zaczerwienione oko lub wydzielinę – nie zwlekaj z wizytą. Wczesna diagnoza i właściwe leczenie pomagają uniknąć powikłań i chronią wzrok Twojego zwierzaka.
unikać zakraplania kropli do oczu na kilka godzin przed wizytą (jeśli to możliwe)
