Okulistyka weterynaryjna obejmuje wiele różnych chorób. Część z nich wymaga leczenia miejscowego, część kontroli okulistycznej, a niektóre dodatkowej diagnostyki lub postępowania zabiegowego.
Zapalenie spojówek
Zapalenie spojówek u psa lub kota może powodować zaczerwienienie, łzawienie, świąd, obrzęk i wydzielinę z oka. Przyczyną mogą być infekcje, alergie, drażniące czynniki środowiskowe, ciało obce, nieprawidłowo rosnące rzęsy lub inne choroby okulistyczne.
Leczenie zależy od przyczyny. Inaczej postępuje się przy infekcji bakteryjnej, inaczej przy alergii, a jeszcze inaczej przy podrażnieniu mechanicznym.
Owrzodzenia i urazy rogówki
Rogówka to przezroczysta, zewnętrzna część oka. Jej uszkodzenie może powodować ból, łzawienie i mrużenie oka. Uraz rogówki może powstać po zadrapaniu, kontakcie z gałęzią, zabawie z innym zwierzęciem, obecności ciała obcego albo w wyniku problemów z powiekami.
Typowe objawy to mrużenie oka, łzawienie, światłowstręt, zaczerwienienie i pocieranie pyska. Do oceny powierzchni rogówki wykorzystuje się między innymi test fluoresceinowy.
Zespół suchego oka
Zespół suchego oka polega na niedostatecznej produkcji łez lub zaburzeniu jakości filmu łzowego. Oko nie jest wtedy odpowiednio nawilżone i chronione, co może prowadzić do podrażnienia, przewlekłego stanu zapalnego, gęstej wydzieliny oraz zmian na rogówce.
Przy podejrzeniu zespołu suchego oka lekarz może wykonać test Schirmera, który służy do oceny produkcji łez.
Jaskra
Jaskra jest chorobą związaną ze wzrostem ciśnienia wewnątrz gałki ocznej. Może powodować ból, zaczerwienienie, powiększenie gałki ocznej, zmętnienie rogówki i pogorszenie widzenia.
W badaniu wykorzystuje się między innymi tonometrię, czyli pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Zaćma
Zaćma oznacza zmętnienie soczewki, które może prowadzić do pogorszenia widzenia. Może występować u starszych psów, ale pojawia się także u zwierząt młodszych, między innymi w przebiegu chorób metabolicznych, predyspozycji rasowych lub urazów.
Nie każde zmętnienie oka jest zaćmą, dlatego konieczne jest badanie okulistyczne. Lekarz ocenia, której struktury dotyczy zmiana i określa dalsze postępowanie.
Choroby powiek i rzęs
Nieprawidłowe ustawienie powiek, podwinięcie powieki, wywinięcie powieki lub nieprawidłowo rosnące rzęsy mogą drażnić rogówkę. Zwierzę może wtedy łzawić, mrużyć oko albo często pocierać pysk.
Takie problemy często wymagają dokładnej oceny anatomicznej. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne, a w innych rozważyć postępowanie zabiegowe.
Choroby siatkówki i zaburzenia widzenia
Siatkówka odpowiada za odbieranie bodźców wzrokowych. Jej choroby mogą prowadzić do stopniowej lub nagłej utraty widzenia. Opiekun może zauważyć, że zwierzę gorzej radzi sobie w ciemności, wpada na przedmioty albo staje się mniej pewne w nowym otoczeniu.
W takich przypadkach lekarz może zalecić dodatkową diagnostykę okulistyczną lub ogólną, ponieważ objawy ze strony oczu bywają powiązane z chorobami całego organizmu.
Badanie okulistyczne zwierzęcia jest zwykle nieinwazyjne i składa się z kilku etapów. Zakres diagnostyki zależy od objawów, wieku zwierzęcia, historii chorób oraz wyniku badania klinicznego.
Wywiad z opiekunem
Na początku lekarz pyta o objawy, czas ich trwania, wcześniejsze leczenie, urazy, choroby przewlekłe, przyjmowane leki i zachowanie zwierzęcia. Ważne są także informacje o tym, czy problem dotyczy jednego oka czy obu, czy pojawił się nagle oraz czy zwierzę odczuwa ból.
Ocena oka i otaczających je struktur
Lekarz ocenia powieki, spojówki, rogówkę, źrenice, reakcję na światło, symetrię oczu oraz obecność wydzieliny. Sprawdza także, czy nie ma ciała obcego, urazu, obrzęku lub zmian anatomicznych.
Test fluoresceinowy
Test fluoresceinowy pozwala ocenić, czy doszło do uszkodzenia rogówki. Barwnik uwidacznia miejsca, w których powierzchnia rogówki jest naruszona.
Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego
Tonometria służy do pomiaru ciśnienia w oku. Jest szczególnie istotna przy podejrzeniu jaskry, bólu oka, nagłym zaczerwienieniu, zmętnieniu rogówki lub powiększeniu gałki ocznej.
Test Schirmera
Test Schirmera pomaga ocenić produkcję łez. Jest wykorzystywany między innymi przy podejrzeniu zespołu suchego oka, przewlekłego zapalenia spojówek, gęstej wydzieliny lub nawracających problemów z rogówką.
Dalsza diagnostyka
W zależności od przypadku lekarz może zalecić dodatkowe badania, na przykład badania laboratoryjne, diagnostykę obrazową lub konsultację z innym specjalistą. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy objawy okulistyczne mogą być związane z chorobą ogólnoustrojową.
Do wizyty okulistycznej nie trzeba zwykle specjalnego przygotowania, ale warto zabrać ze sobą informacje, które ułatwią diagnostykę.
Przed konsultacją dobrze przygotować:
Jeśli zwierzę jest zestresowane, warto zabrać jego ulubiony kocyk lub transporter, w którym czuje się bezpiecznie. Koty najlepiej przewozić w stabilnym transporterze, a psy prowadzić na smyczy. W dniu wizyty nie należy samodzielnie zakraplać oka żadnym preparatem, chyba że lekarz wcześniej zalecił inaczej.
